Hai nhóm nộp đề tài ngày hội khoa học. Cả hai đều ghi trong slide “mô hình chạy ổn định”. Cô hỏi có ai cho xe chạy thử được không.
Phòng bỗng yên.
Một bản demo có thể cho cô biết thêm, vì cái giá để làm một bản demo phụ thuộc nhóm đang ở đâu.
Cùng một việc, hai chi phí
Giả sử một nhóm đã làm gần xong. Cho xe chạy thử tốn 2 điểm công sức. Nhóm kia mới có slide, phải lắp thêm khá nhiều mới chạy được, tốn 6. Nếu được duyệt, mỗi nhóm có lợi 4 điểm. Cô được 3 điểm khi duyệt một nhóm đã gần xong, mất 2 khi duyệt nhầm nhóm mới có slide. Từ chối thì cô được 0.
Thử quy tắc có demo thì duyệt, không có thì từ chối. Nhóm gần xong làm demo, còn 4 − 2 = 2, hơn 0 nếu đứng ngoài. Nhóm chưa sẵn sàng làm demo thì còn 4 − 6 = −2, nên chọn đứng ngoài.
Về phía cô, khi thấy demo, cô suy ra nhóm đã gần xong nếu mọi người đang chơi theo kế hoạch trên. Duyệt cho cô 3. Khi không thấy demo, cô suy ra nhóm chưa sẵn sàng. Từ chối cho 0, hơn duyệt nhầm mất 2. Quy tắc tự đứng được với các con số này.
Trong trò chơi phát tín hiệu, người biết thông tin riêng hành động trước. Một tín hiệu tách nhóm khi mỗi kiểu chọn hành động khác nhau và người quan sát có thể cập nhật niềm tin. Ở đây thứ bị giấu là mức độ sẵn sàng, không phải giá trị của từng bạn học.
Đắt chung chưa chắc đã tốt
Giả sử cô thay demo bằng làm một poster có hiệu ứng thật lung linh. Nếu cả hai nhóm đều tốn đúng 2 điểm để làm, cả hai cùng có lý do làm khi phần thưởng là 4. Một tín hiệu có thể mất công mà vẫn ít thông tin. Phần quyết định là sự khác biệt về chi phí hoặc khả năng tạo tín hiệu giữa các nhóm.
Ngược lại, nếu mọi nhóm được dùng một bộ xe dựng sẵn và ai cũng quay được clip đẹp, cái clip có thể báo rằng bộ xe chạy được chứ chưa cho biết dự án của nhóm chạy được. Muốn hiểu tín hiệu, phải xem nó thực sự chứng minh điều gì.
Tự thử
Giữ chi phí demo là 2 và 6. Phần thưởng được duyệt tăng từ 4 lên 7. Nếu cô vẫn duyệt hễ có demo, kế hoạch tách nhóm cũ còn hợp lý không?
Đáp án. Không. Nhóm chưa sẵn sàng bây giờ cũng có lợi 7 − 6 = 1 khi làm demo. Khi cả hai cùng làm, cô không thể dùng việc có demo để phân biệt hai nhóm như trước. Việc cô có còn muốn duyệt hay không phụ thuộc tỉ lệ của hai kiểu nhóm và điểm cô nhận ở mỗi kiểu.
Đọc tiếp trong series
- Bài trước. Bài 18 · Lựa chọn bất lợi ở chợ tai nghe cũ
- Bài sau. Bài 20 · Sàng lọc qua hai gói ăn ở căng tin
- Mục lục 35 bài Lý thuyết trò chơi
Bình luận